Erken dönem Almanya Federal Cumhuriyeti: Adenauer, ekonomik mucize, Doğu Politikası

Konrad Adenauer: ilk Başbakan

Temel Yasa (Grundgesetz) 23 Mayıs 1949'da ilan edildi. Onu daha önce Parlamento Konseyi (Parlamentarischer Rat) hazırlamıştı. Böylece Almanya Federal Cumhuriyeti kurulmuş oldu. Konrad Adenauer, 15 Eylül 1949'da ilk Federal Meclis (Bundestag) tarafından ilk Başbakan seçildi. 1963'e kadar görevde kaldı. Başbakan, Federal Hükümet'i (Bundesregierung) yönetir. Adenauer batılı devletlerle yakın bağa, yani “Batı'ya bağlanma” olarak anılan çizgiye ağırlık verdi. Ayrıca Fransa ile uzlaşmayı hedefledi.

Adenauer devletin ilk yıllarını güçlü biçimde şekillendirdi. Ondan sonra Başbakanlık makamına diğerlerinin yanı sıra Ludwig Erhard ve Willy Brandt geldi.

Sosyal piyasa ekonomisi

Almanya'daki ekonomik düzenin adı sosyal piyasa ekonomisidir. Serbest rekabeti ve özel mülkiyeti sosyal dengeyle birleştirir. Fiyatlar arz ve talebe göre oluşur. Devlet kurallar koyar ve sosyal güvenliği sağlar. Rekabetin amacı, fiyatların düşük, malların ise kaliteli kalmasını sağlamaktır.

Planlı ekonomi ise devletin ekonomiyi planlayıp yönlendirdiği bir sistemdir. Sosyal piyasa ekonomisi bu nedenle ne planlı ekonomidir ne de tamamen düzenlenmemiş bir piyasa. Sosyal unsurlar arasında örneğin hastalık ve emeklilik için sosyal sigortalar bulunur. Bu düzenle en çok, o dönemde ekonomi bakanı olan Ludwig Erhard'ın adı anılır. Erhard sonradan kendisi de 1963'ten 1966'ya kadar Başbakan oldu.

Ekonomik mucize

Genç Federal Cumhuriyet'in hızlı yükselişine Wirtschaftswunder, yani “ekonomik mucize” denir. Bu yükseliş esas olarak 1950'li yıllara denk geldi. Para reformuyla ve savaş sonrası yeniden inşayla yakından bağlantılıdır. Alman markı Haziran 1948'de Batı işgal bölgelerinde piyasaya çıktı. Birçok insan önceden neredeyse hiç mal satın alamıyordu. Yeni para birimiyle üretim ve gelirler hızla arttı. Birçok aile artık ev aletleri, otomobil ve seyahat için harcama yapabiliyordu. İşsizlik bu dönemde belirgin biçimde azaldı. Böylece Federal Cumhuriyet birkaç yıl içinde ekonomik açıdan güçlü bir ülke oldu.

Willy Brandt ve Doğu Politikası

Willy Brandt 1969'da sosyal-liberal Federal Hükümet'in Başbakanı oldu. Politikası nedeniyle 1971'de Nobel Barış Ödülü'nü aldı. Daha önce Berlin'in Yönetici Belediye Başkanı (Regierender Bürgermeister) idi. Yeni Doğu Politikası, doğudaki komşularla ilişkileri iyileştirmeyi amaçlıyordu.

7 Aralık 1970'te Brandt, Varşova Gettosu anıtının önünde diz çöktü. Bu hareketiyle Polonya'dan ve Polonyalı Yahudilerden af diledi. Diz çöküş, bugün hâlâ Alman uzlaşma politikasının en bilinen işaretlerinden biri sayılır. Bu hareket Almanya'da ve yurtdışında büyük ilgi uyandırdı.

1970 ile 1973 arasında Doğu Antlaşmaları denen antlaşmalar imzalandı. Bunların arasında Moskova, Varşova ve Prag ile, ayrıca Demokratik Alman Cumhuriyeti (DAC; Almanca: DDR) ile yapılan antlaşmalar vardı. Antlaşmalar gerilimleri azaltmayı amaçlıyordu. Doğu Politikası Almanya'da tartışmalıydı. Destekleyenler bunda daha fazla anlayışa giden bir yol görüyordu. Eleştirenler bazı tavizleri reddediyordu. Federal Meclis antlaşmaları onaylamak zorundaydı. Bu, sert tartışmalardan sonra gerçekleşti.

KaynaklarDeutscher Bundestag: Adenauer zum ersten Bundeskanzler gewählt↗Bundesministerium für Wirtschaft: Wirtschaftswunder und Soziale Marktwirtschaft↗Bundesregierung: Rede zum Jahrestag des Kniefalls von Warschau↗Bundeszentrale für politische Bildung: Der Weg zur Einheit↗