Almanya’da hukuk devleti ve kuvvetler ayrılığı

Hukuk devleti nedir

Hukuk devleti, hukukun geçerli olduğu devlettir. Devletin kendisi de yasalara uymak zorundadır. Resmî kurumlar ve hükümet keyfine göre davranamaz. Hukuki bir dayanakları olmalıdır ve mahkemeler yaptıklarını denetleyebilir.

Temel Yasa (Grundgesetz) bunu 20. maddenin 3. fıkrasında düzenler. Buna göre yasama, anayasal düzene bağlıdır. Yürütme ve yargı ise yasaya ve hukuka bağlıdır.

Bir örnek: Bir resmî kurum, bir insanın haklarına ancak bir yasa izin veriyorsa müdahale edebilir. Böyle bir dayanak yoksa müdahale geçersizdir.

Üç kuvvet

Devlet gücü üç alana bölünmüştür. Bu ayrıma kuvvetler ayrılığı denir. Bir alanın çok fazla güç kazanmasını önler. Temel Yasa’nın 20. maddesi bu üç alanı sayar. Üç kuvvet şunlardır:

• Yasama, yani yasa yapan güç: Federal Meclis (Bundestag) ve Federal Konsey (Bundesrat) federal yasaların çıkarılmasında rol oynar.
• Yürütme, yani yasaları uygulayan güç: hükümet, bakanlıklar, resmî kurumlar, polis ve vergi daireleri (Finanzämter) yasaları uygular.
• Yargı, yani hüküm veren güç: Hâkimler mahkemelerde karar verir.

Basın, devletin kuvvetlerinden biri değildir. Özgürdür ve devletten bağımsızdır. Kuvvetlerin ayrılığı vatandaşları korur, çünkü hiç kimse tüm gücü tek başına elinde tutmaz.

Mahkemeler ve hükümet

Hâkimler yargıya aittir. Hüküm verir ve uyuşmazlıklara karar verirler. Bu yüzden mahkemeler yürütmeye ait değildir. Polis ise yürütmeye aittir.

Hâkimler bağımsızdır ve yalnızca yasaya bağlıdır. Hiç kimse bir karar sırasında onlara talimat veremez.

Mahkemeler, resmî kurumların ve hükümetin kararlarını denetleyebilir. Bu, her bir alanın gücünü sınırlar.

Hukuk devleti neyi korur

Hukuk devletinde hükümeti eleştirmek serbesttir. Barışçıl biçimde toplanmak ve gösteri yapmak da serbesttir. Bu özgürlükler demokrasinin parçasıdır.

Kişi özgürlüğü de korunur. Gözaltı için yasal bir dayanak gerekir ve daha uzun süreli özgürlükten yoksun bırakmaya mahkeme karar verir. Özel gruplar kimseyi polis gibi gözaltına alıp hapsedemez.

Temel Yasa bu hakları temel haklar olarak korur. Devlet, yasa çıkarırken bile bunlara saygı göstermek zorundadır.

Herkes için eşit hukuk

İlke kısaca şöyle özetlenebilir: Ülkede yaşayan herkes ve devlet yasalara uymak zorundadır. Bu, ülkedeki tüm insanlar için geçerlidir, yalnızca Almanlar için değil.

Devlet hukukun üstünde değildir. Bu düzen aynı zamanda Nasyonal Sosyalizm döneminden çıkarılan bir ders olarak görülür: Amaç, 1945’ten sonra Almanya’da hiçbir devletin bir daha denetimsiz biçimde yönetememesiydi.

Akılda kalacak bir cümle

Yasama yasaları yapar, yürütme uygular, yargı hüküm verir. Yürütmeye örneğin polis, vergi daireleri ve bakanlıklar, mahkemeler ise yargıya aittir.

KaynaklarGrundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland (Artikel 20)↗Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland (Artikel 92)↗Funktion und Aufgabe - Deutscher Bundestag↗